Ryczałt, skala czy podatek liniowy — jak wybrać formę opodatkowania JDG w 2026 roku?
Wybór formy opodatkowania to najważniejsza decyzja finansowa przedsiębiorcy w Polsce, bo każda forma inaczej liczy zarówno podatek dochodowy, jak i składkę zdrowotną. Ten kalkulator pokazuje pełny obraz: składki społeczne ZUS, składkę zdrowotną i PIT razem. SKŁADKI SPOŁECZNE ZUS 2026: duży ZUS liczony jest od podstawy 5 652 zł miesięcznie (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia 9 420 zł) i wynosi 1 926,76 zł/mies. ze składką chorobową, czyli 23 121,12 zł rocznie (bez chorobowej 21 459,48 zł). Na początku działalności dostępne są ulga na start (pierwsze 6 miesięcy bez składek społecznych, tylko zdrowotna) oraz preferencyjny ZUS przez 24 miesiące (podstawa 30% minimalnego wynagrodzenia, ok. 456,18 zł/mies., czyli ok. 5 474,16 zł rocznie). Składki społeczne pomniejszają dochód (skala/liniowy) lub przychód do opodatkowania (ryczałt). SKALA PODATKOWA: PIT 12% do 120 000 zł podstawy i 32% od nadwyżki, z kwotą wolną 30 000 zł realizowaną przez kwotę zmniejszającą 3 600 zł rocznie; podatek nie schodzi poniżej zera. Składka zdrowotna to 9% dochodu i NIE jest odliczalna (Polski Ład). PODATEK LINIOWY: stała stawka 19% bez kwoty wolnej; składka zdrowotna 4,9% dochodu, częściowo odliczalna — zapłaconą składkę można odjąć od dochodu do rocznego limitu 14 100 zł w 2026 r. (w górę z 12 900 zł w 2025 r.). RYCZAŁT: podatek liczony od przychodu (kosztów się nie odlicza) według stawki zależnej od rodzaju działalności (2–17%); składka zdrowotna to stała kwota zależna od rocznego przychodu, oparta na przeciętnym wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw (9 228,64 zł): do 60 000 zł przychodu — 5 980,20 zł/rok, od 60 000 do 300 000 zł — 9 966,96 zł/rok, powyżej 300 000 zł — 17 940,48 zł/rok. W ryczałcie 50% zapłaconej składki zdrowotnej odlicza się od przychodu. Minimalna składka zdrowotna dla skali i liniowego wynosi 432,54 zł/mies. (9% × 4 806 zł), czyli 5 190,48 zł rocznie. PRZYKŁAD (przychód 200 000 zł, koszty 40 000 zł, duży ZUS ze składką chorobową 23 121,12 zł, ryczałt 12%): wspólny dochód dla skali i liniowego = 200 000 − 40 000 − 23 121,12 = 136 878,88 zł. SKALA: zdrowotna 9% = 12 319,10 zł, PIT = 120 000 × 12% − 3 600 + (136 878,88 − 120 000) × 32% = 16 201,24 zł, łączne obciążenie 16 201,24 + 12 319,10 + 23 121,12 = 51 641,46 zł, dochód netto 160 000 − 51 641,46 = 108 358,54 zł, efektywna stopa 32,28%. LINIOWY: zdrowotna 4,9% = 6 707,07 zł (poniżej limitu, odliczalna w całości), podstawa 136 878,88 − 6 707,07 = 130 171,81 zł, PIT 19% = 24 732,64 zł, łączne obciążenie 54 560,83 zł, netto 105 439,17 zł, efektywna stopa 34,10%. RYCZAŁT 12%: zdrowotna (przedział 60 000–300 000 zł) = 9 966,96 zł, odliczenie 50% = 4 983,48 zł, podstawa 200 000 − 23 121,12 − 4 983,48 = 171 895,40 zł, PIT 12% = 20 627,45 zł, łączne obciążenie 53 715,53 zł, netto 106 284,47 zł, efektywna stopa 33,57%. WYNIK: wygrywa skala podatkowa z dochodem netto 108 358,54 zł (ryczałt 106 284,47 zł, liniowy 105 439,17 zł), bo przy 25% udziale kosztów pełne uznanie kosztów i kwota zmniejszająca podatek przeważają. Kalkulator ma charakter informacyjny i nie uwzględnia ulg szczególnych ani wpłat na PPK.
Źródło oficjalne: ZUS / Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) / podatki.gov.pl · Dane zaktualizowane: 2026-06-03